როგორ გამოიყურება ტკიპა?
მყარსხეულიანი ტკიპები პატარა ობობასნაირებია კომპაქტური სხეულითა და წინ მიმართული პირის ნაწილებით. გაუმაძღარი ნიმუში შედარებით ბრტყელია, ხოლო მკვებავი მდედრი შეიძლება მომრგვალდეს და ბევრად გაიზარდოს. ზრდასრულსა და ნიმფას რვა ფეხი აქვს, ლარვას — ექვსი. სახეობისა და სტადიისთვის ხშირად საჭიროა ზედა და ქვედა ხედები, მასშტაბი, ადგილი და სპეციალისტის შეფასება.
ორივე ლიცენზირებულ ფოტოზე Ixodes ricinus მორფოლოგიური მაგალითის სახითაა ნაჩვენები. ისინი საქართველოში ნაპოვნი ტკიპის სახეობას, გავრცელებას ან ინფექციურ სტატუსს არ ადასტურებს.
გაუმაძღარი მდედრი და მამრი მყარსხეულიანი ტკიპა
Ixodes ricinus-ის მაგალითი
- რას აჩვენებს ფოტო
- შედარებით ბრტყელი ზრდასრული სხეულები, რვა ფეხი და ხილული პირის ნაწილები; მდედრი მარცხნივაა, მამრი — მარჯვნივ.
- ამოცნობის ზღვარი
- სქესი, სტადია და სახეობა შორეული ფოტოთი ან მხოლოდ სხეულის ფერით არ უნდა განისაზღვროს.
სისხლით გაჯერებული მდედრი მყარსხეულიანი ტკიპა
Ixodes ricinus-ის მაგალითი
- რას აჩვენებს ფოტო
- კვების შემდეგ მუცელი მკვეთრადაა გაზრდილი, ხოლო ფეხები და მუქი ფარის ნაწილი სხეულის წინა მხარეს რჩება.
- ამოცნობის ზღვარი
- გაჯერება ზომასა და ფორმას ცვლის, მაგრამ ფოტოთი მიკვრის ზუსტი დრო, პათოგენის არსებობა ან კლინიკური რისკი ვერ განისაზღვრება.
ნიშნები, რომლებიც ტკიპასთან შედარებას ამყარებს
ტკიპის ვარაუდს აძლიერებს ფრთებისა და ულვაშების არქონა, სტადიის მიხედვით ექვსი ან რვა ფეხი და კანზე მიკვრის ან მცენარესთან თუ ცხოველთან კონტაქტის შემდეგ პოვნის ფაქტი. ბუნდოვან ფოტოზე ხოჭო, ობობა, კანის ქერქი ან ნარჩენი მუქ ტკიპას შეიძლება დაემსგავსოს. სახეობის დასახელებამდე დააფიქსირეთ ქვედა მხარე და ზუსტი გარემოება.
სად შეიძლება მოხდეს ტკიპასთან კონტაქტი საქართველოში?
კონტაქტი შესაძლებელია იქ, სადაც ადამიანი ან ცხოველი მცენარეულობას, ფოთლების ფენას, ბუჩქებს, ტყის კიდეს ან ცხოველის დასასვენებელ ადგილს ეხება. საქართველოში პირობები სიმაღლის, ტენიანობის, სეზონის, გარემოსა და მასპინძელი ცხოველების მიხედვით იცვლება. თბილისში ნაპოვნი ტკიპა შეიძლება ბაღს, მოგზაურობას, შინაურ ცხოველს ან ტანსაცმელს უკავშირდებოდეს; ქალაქის სახელი სახეობას არ ადგენს.
ბაღები და მცენარეული კიდეები
ჩაინიშნეთ მაღალი ბალახი, დაბალი ბუჩქები, ფოთლების ფენა, დაჩრდილული მიწა და ნიმუშის პოვნამდე გავლილი ზუსტი მარშრუტი.
ლაშქრობა, სამუშაო და მოგზაურობა
მხოლოდ „საქართველო“-ს ნაცვლად ჩაიწერეთ მუნიციპალიტეტი, ბილიკი ან სამუშაო ადგილი, თარიღი, მცენარეულობა და გარეთ გატარებული დრო.
შინაური და სხვა ცხოველები
დააფიქსირეთ, სად გაიარა ან დაისვენა ცხოველმა. მიკრული ტკიპისა და პრევენციული პროდუქტის შესახებ ვეტერინარს მიმართეთ.
ტანსაცმელი, აღჭურვილობა და მანქანა
თავისუფალი ტკიპა შეიძლება შენობაში შემოვიდეს. შესაძლო კონტაქტის შემდეგ ტანსაცმელი და ნივთები მოქმედი ჯანმრთელობის რეკომენდაციების მიხედვით შეამოწმეთ.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მოქმედი რეკომენდაციები
რა უნდა გააკეთოთ, თუ ტკიპა კანზეა მიკრული?
მიკრული ტკიპა რაც შეიძლება სწრაფად მოიცილეთ. სუფთა, წვრილწვერიანი პინცეტით დაიჭირეთ კანთან მაქსიმალურად ახლოს, გაბერილი სხეულის მოუჭერელად, და თანაბარი, უწყვეტი ძალით ზემოთ მოქაჩეთ. არ დაატრიალოთ და არ მოქაჩოთ მკვეთრად. შემდეგ გაწმინდეთ ნაკბენის ადგილი და ხელები, ჩაინიშნეთ თარიღი და სავარაუდო კონტაქტის ადგილი და დააკვირდით სიმპტომებს.
- 1
სუფთა, წვრილწვერიანი პინცეტით ტკიპა კანის ზედაპირთან რაც შეიძლება ახლოს დაიჭირეთ.
- 2
თანაბარი, უწყვეტი ძალით ზემოთ მოქაჩეთ; არ დაატრიალოთ, არ მოქაჩოთ მკვეთრად და თითებით არ გასრისოთ.
- 3
თუ პირის ნაწილი დარჩა და მარტივად არ ამოდის, კანი აგრესიულად არ გათხაროთ; მიიღეთ შესაბამისი სამედიცინო რჩევა.
- 4
ნაკბენის ადგილი და ხელები საპნითა და წყლით, სპირტით ან ხელის ანტისეპტიკით გაწმინდეთ.
- 5
ჩაინიშნეთ თარიღი და სავარაუდო ადგილი. თუ ამოცნობისთვის ინახავთ, ჩადეთ დახურულ კონტეინერში და შიშველი თითებით არ შეეხოთ.
ტკიპის მოსაშორებლად არ გამოიყენოთ ვაზელინი, ფრჩხილის ლაქი, ზეთი, სითბო ან თვითნაკეთი ქიმიური საშუალებები. სადეზინსექციო ვიზიტის ან ფოტოს მოლოდინში მოცილება არ გადადოთ.
რა უნდა გადაიღოთ და ჩაიწეროთ?
სწრაფი მოცილების შემდეგ მთელი ტკიპა ზემოდან და ქვემოდან მილიმეტრიან სახაზავთან ერთად გადაიღეთ. ჩაიწერეთ, მიკრული იყო თუ მოძრაობდა, სხეულის ადგილი, თარიღი, სავარაუდო კონტაქტის ადგილი და მცენარესთან ან ცხოველთან ბოლო კონტაქტი. შეინახეთ ორიგინალი ფაილები. ეს მონაცემები ამოცნობას ეხმარება, მაგრამ ინფექციას არ სვამს დიაგნოზს.
- 1
გადაიღეთ მკაფიო ზედა ხედი, სადაც ჩანს პირის ნაწილები, ფარის არე, სხეულის კონტური და ყველა ხილული ფეხი.
- 2
თუ უსაფრთხოა, გადაიღეთ ქვედა მხარეც, შიშველი თითებით შეხების გარეშე.
- 3
ნიმუშის გვერდით იმავე ზედაპირზე დადეთ მილიმეტრიანი სახაზავი; ზომა მეხსიერებით არ შეაფასოთ.
- 4
ჩაიწერეთ, ბრტყელი იყო თუ გაზრდილი, მიკრული თუ თავისუფალი, და ზუსტად სად იპოვეთ ადამიანზე, ცხოველზე, ტანსაცმელზე ან ობიექტზე.
- 5
დააფიქსირეთ თარიღი და ზუსტი სავარაუდო ადგილი, მათ შორის თბილისისა ან საქართველოს გარეთ მოგზაურობა.
სამედიცინო, ვეტერინარული და მომსახურების საზღვრები
როდის არის ექიმის ან ვეტერინარის რჩევა პრიორიტეტული?
ტკიპის ან ნაკბენის ფოტო ვერ აჩვენებს, მოხდა თუ არა ინფიცირება. თუ ნაკბენიდან დღეებში ან კვირებში განვითარდა სიცხე, გამონაყარი ან სხვა შემაშფოთებელი სიმპტომი, მიმართეთ ექიმს და უთხარით სავარაუდო კონტაქტის დრო და ადგილი. მძიმე სიმპტომი ან ალერგიული რეაქცია გადაუდებელ დახმარებას საჭიროებს. შინაური ცხოველისთვის ვეტერინარის რჩევას მიჰყევით.
- ტკიპის ფოტო, კომერციული ტესტი ან ვებსაიტი ანტიბიოტიკისა და სხვა მკურნალობის საჭიროებას ვერ განსაზღვრავს.
- ყოველი სიწითლე ტკიპით გადაცემულ დაავადებად არ ჩათვალოთ, მაგრამ ახალი სიმპტომი ტკიპის უწყინარი იერის გამო არ უგულებელყოთ.
- ძაღლის პროდუქტი კატაზე, ადამიანის რეპელენტი ცხოველზე ან პესტიციდი ეტიკეტის საწინააღმდეგოდ არ გამოიყენოთ.
- ტერიტორიის დამუშავება პირად შემოწმებას, სწრაფ მოცილებას, დამცავ ზომებსა და ექიმის ან ვეტერინარის რჩევას არ ცვლის.
- NCDC Georgia ტკიპებით გადაცემულ პათოგენებზე ზედამხედველობასა და ლაბორატორიულ საქმიანობას აღწერს; ეს პროგრამები ფოტოდან პირად რისკს არ ადგენს.
ეს საგანმანათლებლო ამოცნობის გვერდია და არა სამედიცინო ან ვეტერინარული რჩევა. ეზოს ტკიპების კონტროლი ხელმისაწვდომია შეფასებით, მაგრამ ინფექციას არ ადგენს და პირად ან ვეტერინარულ პრევენციას არ ცვლის.
დაკავშირებული ამოცნობისა და მტკიცებულების რესურსები
შეადარეთ თავისუფალი ნიმუში სხვა პატარა მავნებლებს, გააუმჯობესეთ ფოტოების ნაკრები ან გადახედეთ ცხოველთან და ობიექტთან დაკავშირებულ ნიშნებს.