როგორ ამოვიცნოთ ჭიანჭველა
ზრდასრულ ჭიანჭველას ექვსი ფეხი, მკაფიო თავი, სხეულის შუა ნაწილი და ვიწრო წელით შეერთებული მუცელი აქვს. ულვაშები დამახასიათებლად მოხრილია. შენობაში ნანახი ინდივიდების უმეტესობა უფრთო მუშაა, ხოლო გამრავლების მონაწილე მდედრებსა და მამრებს შეიძლება ფრთები ჰქონდეთ. სახეობის დასადგენად საჭიროა ზომა, წელის კვანძები, სხეულის პროფილი, ბეწვები და ულვაშის აგებულება.
- მოძებნეთ მკაფიოდ მოხრილი ულვაშები და არა სწორი, მძივისებრი ულვაშები.
- დააკვირდით შევიწროებულ კავშირს სხეულის შუა ნაწილსა და მუცელს შორის.
- გადაუღეთ მთლიან მწერს ფოტო ზემოდან და გვერდიდან მილიმეტრიან მასშტაბთან ერთად.
- ჩაინიშნეთ, ყველა მუშა ერთნაირი ზომისაა თუ გვხვდება აშკარად დიდი და პატარა ინდივიდები.
- სახეობა მხოლოდ შავი, ყავისფერი, წითელი ან ყვითელი ფერით არ განსაზღვროთ.
საილუსტრაციო ფოტოზე ნაჩვენებია AntWeb-ის კოლექციის გადიდებული, ფრთიანი Lasius niger-ის მდედრი. ის ჭიანჭველის აგებულებას აჩვენებს, მაგრამ არ ადასტურებს, რომ თბილისის კონკრეტულ ობიექტზე ნაპოვნი ჭიანჭველა ეს სახეობაა.
ჭიანჭველების აქტივობის ნიშნები სახლში ან ბინაში
მუშების განმეორებადი ბილიკი უფრო ძლიერი მტკიცებულებაა, ვიდრე ერთი შემთხვევითი მწერი. დააკვირდით მარშრუტის დასაწყისსა და ბოლოს, საკვებთან, წყალთან ან მცენარეებთან თავმოყრას და აქტივობის განმეორებას. წვრილი მიწა, ნაპრალიდან გამომავალი ჭიანჭველები ან ფრთიანი ინდივიდები დამატებითი კონტექსტია, თუმცა მარტო სახეობას ვერ განსაზღვრავს.
მნიშვნელოვანი შედარება
მფრინავი ან ფრთიანი ჭიანჭველა თუ ტერმიტი?
ფრთიან ჭიანჭველას ჩვეულებრივ მოხრილი ულვაშები, ვიწრო წელი და უკანა ფრთებზე გრძელი წინა ფრთები აქვს. ფრთიან ტერმიტს უფრო სწორი ულვაშები, ფართო წელი და თითქმის თანაბარი სიგრძის ორი წყვილი ფრთა აქვს. დასუფთავებამდე გადაუღეთ მთლიან მწერს ფოტო, ულვაშებისა და ფრთების ჩათვლით. მხოლოდ მოცილებული ფრთებით დასკვნის გამოტანა ხშირად შეუძლებელია.
ულვაშები
ჭიანჭველა: მკაფიოდ მოხრილი.
ტერმიტი: უფრო სწორი და მძივისებრი.
წელი
ჭიანჭველა: ვიწრო, შევიწროებული კავშირი.
ტერმიტი: ფართო კავშირი შევიწროების გარეშე.
ფრთები
ჭიანჭველა: წინა ფრთები, როგორც წესი, უფრო გრძელია.
ტერმიტი: ოთხივე ფრთა მსგავსი სიგრძისა და ფორმისაა.
თუ ფრთიანი მწერები განმეორებით გამოდიან კედლიდან, იატაკიდან ან ჩარჩოდან, შეინახეთ ნიმუში და ზუსტად დააფიქსირეთ გამოსვლის ადგილი.
სად ვეძებოთ ჭიანჭველების ნიშნები
დაკვირვებამდე ნუ გადაკეტავთ და ნუ შეასხურებთ ბილიკს. სამზარეულოში შეამოწმეთ საკვების შენახვა, ზედაპირები, ტექნიკის კიდეები, ნარჩენები და მილების გასასვლელები. სხვა ოთახებში დააკვირდით აბაზანას, ქოთნებს, ფანჯრებს, აივნებსა და კედელ-იატაკის შეერთებებს. გარეთ ჩაინიშნეთ ბილიკები საძირკველთან, საფართან, ნიადაგთან და მცენარეებთან.
სამზარეულო და საკვები
გადაუღეთ ბილიკებს ფოტო კარადებთან, სამუშაო ზედაპირთან, ტექნიკასთან, ცხოველის ჯამებთან, ნარჩენებთან და საკვების წყაროსთან.
წყალი და ნესტი
შეამოწმეთ ნიჟარები, აბაზანები, მილების გასასვლელები, კონდენსაცია და ნესტიანი მოპირკეთება; ჩაინიშნეთ მოვლის პრობლემებიც.
ფანჯრები, აივნები და მცენარეები
მიჰყევით მოძრაობას ქოთნებს, მცენარეებს, ჩარჩოებს, ფასადის შეერთებებსა და შიდა მარშრუტს შორის.
გარე საძირკველი და საფარი
მოძებნეთ ნიადაგის ღიობები, საგნებისა და კიდეების ქვეშ გამავალი ბილიკები და მცენარეებიდან შენობისკენ მარშრუტი.
რა გადავიღოთ ჭიანჭველების ამოსაცნობად
სასარგებლო მასალა აერთიანებს სხეულის მკაფიო ფოტოს, მასშტაბსა და ბილიკისა და შესვლის წერტილის ფართო კადრებს. დაუმატეთ ოთახი, თარიღი, დრო, დაახლოებით რაოდენობა და რისკენ მიდიოდნენ ჭიანჭველები. ფრთიანი ინდივიდის შემთხვევაში აჩვენეთ ულვაშები, წელი და ორივე წყვილი ფრთა. საჭიროებისას უსაფრთხოდ შეინახეთ ერთი ნიმუში.
- 1
გადაუღეთ მთლიან ჭიანჭველას ფოტო ზემოდან და გვერდიდან მილიმეტრიან სახაზავთან ან სხვა ფიქსირებულ მასშტაბთან.
- 2
აჩვენეთ სრული ბილიკი და ახლოდან ნაპრალი, მილი, ჩარჩო ან ზედაპირი, საიდანაც მწერები ჩნდებიან.
- 3
გადაადგილებამდე გადაიღეთ საკვები, წყალი, მცენარე ან მასალა, რომლისკენაც ბილიკი მიდის.
- 4
ფრთიანი მწერი გადაიღეთ მთლიანად, სანამ ფრთები სხეულზეა მიმაგრებული.
- 5
ჩაინიშნეთ ოთახი, სართული, თარიღი, დრო, განმეორება და მუშების ზომის მსგავსება.
ნუ შეეხებით უცნობ ჭიანჭველას, თუ ის კბენს ან ნესტრავს. გამოიყენეთ დახურული გამჭვირვალე კონტეინერი მხოლოდ პირდაპირი კონტაქტის გარეშე.
ამოცნობის ზღვარი
რატომ შეიძლება ზუსტ სახეობას ნიმუში დასჭირდეს
ბევრ საყოფაცხოვრებო ჭიანჭველას მსგავსი ფერი და ზომა აქვს. ზუსტი სახეობის დადგენა შეიძლება დამოკიდებული იყოს წელის კვანძებზე, მკერდის ფორმაზე, ბეწვებზე, ეკლებზე და ულვაშის სეგმენტებზე. შორეულ ან ბუნდოვან ფოტოზე ეს დეტალები ხშირად არ ჩანს. ადგილი და ბილიკის ქცევა გვეხმარება, მაგრამ სხეულის ნიშნებს ვერ ცვლის.
- შეინახეთ მოუჭრელი ორიგინალი ფოტოები; ციფრულმა გადიდებამ შეიძლება კიდეები დამალოს ან დაამახინჯოს.
- ყველა პატარა ყვითელი, დიდი შავი ან ფრთიანი ჭიანჭველა ერთ სახეობად არ ჩათვალოთ.
- განასხვავეთ ზოგადი დადასტურება — „ჭიანჭველაა“ — და სახეობის ზუსტი დასკვნა.
- პრეპარატი ან მეთოდი მხოლოდ ფერის, სამზარეულოს ადგილის ან სოციალური ქსელის რჩევის მიხედვით არ აირჩიოთ.
ეს გვერდი არ ამტკიცებს, რომელი სახეობაა კონკრეტულ ობიექტზე და არ იძლევა პესტიციდის, სატყუარის, დოზის, ნარევის ან გამოყენების სქემის რეკომენდაციას.
დაკავშირებული მასალები ჭიანჭველებსა და მავნებლებზე
შეადარეთ სხვა ჯგუფები, მოამზადეთ უკეთესი ფოტომასალა ან ნახეთ ხელმისაწვდომი სერვისები, თუ განმეორებად აქტივობას ობიექტის შეფასება სჭირდება.